Jizerka to niewielka, zabytkowa osada położona w czeskiej części Gór Izerskich, niedaleko granicy z Polską. Leży blisko 900 m n.p.m., w szerokiej dolinie otoczonej izerskimi szczytami. Zachowało się tutaj kilkanaście charakterystycznych drewnianych domów, a nad całą osadą wyraźnie góruje Bukovec.
Choć Jizerka jest niewielka, jej historia jest naprawdę ciekawa. Przez lata była związana między innymi z poszukiwaniem kamieni szlachetnych i hutnictwem szkła, a po II wojnie światowej zaczęła stopniowo pustoszeć. Dzisiaj dawne budynki zostały odrestaurowane, a osada przyciąga turystów zarówno na krótki spacer, jak i podczas dłuższych wędrówek po tej części Gór Izerskich.
Do Jizerki można dotrzeć samochodem, ale prowadzą tutaj również piesze szlaki z polskiej strony gór. My wybraliśmy właśnie ten drugi wariant. Naszą wycieczkę rozpoczęliśmy przy Stacji Turystycznej Orle, gdzie nocowaliśmy na polu namiotowym, a następnie zatoczyliśmy pętlę przez polską i czeską część Gór Izerskich.
W tym wpisie pokażemy Wam, jak wyglądała nasza trasa, opowiemy trochę więcej o samej Jizerce i jej historii, a także podpowiemy, gdzie zaparkować, jeśli chcecie przyjechać tutaj samochodem.
Historia Jizerki – od poszukiwaczy szafirów po hutnictwo szkła
Historia Jizerki zaczęła się od poszukiwaczy kamieni szlachetnych. Już w XVI wieku w okolicznych potokach szukano przede wszystkim szafirów, a jednym z miejsc związanych z ich wydobyciem był dzisiejszy Safírový potok. To właśnie od niego pochodzi zresztą jego nazwa.
Prawdziwy rozwój osady rozpoczął się jednak później, wraz z rozwojem hutnictwa szkła. W XVIII wieku powstała tutaj huta szkła, a wokół niej zaczęły wyrastać kolejne budynki. Produkowano w nich między innymi szkło stołowe i ozdobne, a mieszkańcy Jizerki zajmowali się również rzemiosłem związanym z jego produkcją. W XIX wieku Jizerka była już całkiem dobrze funkcjonującą górską osadą. Działała tutaj szkoła, sklep i gospoda, a życie mieszkańców w dużej mierze nadal skupiało się wokół produkcji szkła. Problem pojawił się wtedy, gdy niewielkie, położone wysoko w górach huty zaczęły przegrywać z większymi zakładami działającymi w łatwiej dostępnych miejscach. Transport surowców i gotowych wyrobów z Jizerki był po prostu trudniejszy i bardziej kosztowny.
Po zamknięciu hut osada zaczęła stopniowo tracić znaczenie. Po II wojnie światowej wysiedlono niemieckich mieszkańców, a wiele budynków zostało opuszczonych. Jizerka przez lata podupadała i dopiero późniejsza ochrona oraz renowacja najcenniejszych obiektów sprawiły, że udało się zachować jej charakterystyczną zabudowę. Dzisiaj spacerując po Jizerce, nie oglądamy więc po prostu kilku starych drewnianych domów. Cała osada jest pozostałością po czasach, gdy wysoko w Górach Izerskich działały huty szkła, a niewielka dziś Jizerka była normalnie funkcjonującą miejscowością. Takiego szczęścia nie miała natomiast Wielka Izera, której zabudowania znajdowały się na dzisiejszej Hali Izerskiej. Jedyną pozostałością po tej osadzie jest słynna Chatka Górzystów.
Jak dojść do Jizerki z Polski? Nasza trasa z Orla
Jeśli planujecie wycieczkę do Jizerki z polskiej strony, warto pamiętać, że nasza trasa rozpoczynała się przy Stacji Turystycznej Orle, ale dla większości osób nie będzie to punkt startowy wycieczki. Najwygodniej dojść tutaj z Polany Jakuszyckiej, a dopiero później ruszyć dalej w stronę granicy i czeskiej części Gór Izerskich. Jeśli wybieracie się do Jizerki na jeden dzień, trzeba więc doliczyć również dojście do Orla i późniejszy powrót.
My mieliśmy pod tym względem trochę łatwiej, ponieważ nocowaliśmy na polu namiotowym pod Orlem. Dzięki temu rano mogliśmy rozpocząć wycieczkę praktycznie od razu przy Stacji Turystycznej i zatoczyć pętlę przez polską i czeską część Gór Izerskich.
W stronę Jizerki ruszyliśmy zielonym szlakiem prowadzącym przez Granicznik, na którego szczycie znajdują się ciekawe formacje skalne. Następnie zeszliśmy w kierunku Izery, przeszliśmy przez most i przekroczyliśmy granicę polsko-czeską. Dopiero po czeskiej stronie weszliśmy na żółty szlak, którym ruszyliśmy dalej w stronę Jizerki, mijając Bukovec od południa.
Z Jizerki wracaliśmy już innym wariantem. Zielonym szlakiem ominęliśmy Bukovec od północnej strony, a następnie skierowaliśmy się na trasę rowerową prowadzącą u podnóża Granicznika. Dzięki temu zamiast wracać dokładnie tą samą drogą, udało nam się zatoczyć całkiem fajną pętlę. Jeśli wybieracie się na tę trasę na jeden dzień i zaczynacie na Polanie Jakuszyckiej, pamiętajcie, że do parametrów naszej pętli trzeba doliczyć również dojście do Orla oraz powrót do Polany Jakuszyckiej.
Co zobaczyć w Jizerce?
Sama Jizerka jest niewielka i nie trzeba przygotowywać specjalnego planu zwiedzania. Najlepiej po prostu przejść się po osadzie i zwrócić uwagę na charakterystyczną zabudowę, która jest jedną z rzeczy najbardziej rzucających się tutaj w oczy. Wiele budynków związanych było kiedyś z działającym w Jizerce hutnictwem szkła. Część pełniła funkcje mieszkalne, inne gospodarcze, a niektóre związane były bezpośrednio z funkcjonowaniem miejscowych hut. Dzisiaj wiele z tych obiektów ma już zupełnie inne przeznaczenie – mieszczą się w nich między innymi pensjonaty i miejsca, w których można coś zjeść – ale charakterystyczna zabudowa nadal przypomina o historii osady.
Podczas spaceru warto zwrócić uwagę między innymi na Panský dům, związany niegdyś z właścicielami miejscowych hut szkła, oraz budynek znany jako Pyramida. W Jizerce działa również niewielkie Muzeum Gór Izerskich, mieszczące się w budynku dawnej szkoły. Jeśli macie więcej czasu i chcecie dowiedzieć się czegoś więcej o historii osady oraz całego regionu, warto sprawdzić aktualne godziny otwarcia i zajrzeć do środka.
Bukovec – szczyt górujący nad Jizerką
Nad Jizerką wznosi się Bukovec (1005 m n.p.m.), jeden z najbardziej charakterystycznych szczytów w tej części Gór Izerskich. Wyróżnia się również budową geologiczną – zbudowany jest z bazaltu, a jego strome zbocza wyraźnie odcinają się od otaczającego krajobrazu.
Na Bukovec prowadzi szlak, więc jeśli macie więcej czasu, można połączyć wizytę w Jizerce z wejściem na szczyt. My tym razem oglądaliśmy go tylko z Jizerki, ponieważ nasza trasa prowadziła wokół góry – w jedną stronę mijaliśmy Bukovec od południa, a wracaliśmy od północy.
Jizerka samochodem – gdzie zaparkować?
Jeśli chcecie przyjechać do Jizerki samochodem, parking znajduje się na wzgórzu nad osadą, przy drodze dojazdowej. Po zostawieniu samochodu wystarczy zejść do Jizerki i stamtąd można już spokojnie ruszyć na spacer między charakterystycznymi budynkami osady.
Parking jest płatny – za cały dzień zapłacicie 100 CZK, a opłatę należy uiścić w parkometrze znajdującym się na miejscu. W weekendy i w sezonie parking może szybko się zapełnić, dlatego warto przyjechać wcześniej.
Jizerka z dziećmi – czy warto?
Jizerka może być bardzo fajnym celem wycieczki z dziećmi. Sama osada jest niewielka, więc można spokojnie przejść się między zabytkowymi budynkami, a jeśli macie więcej czasu, potraktować ją jako jeden z punktów dłuższej wycieczki po Górach Izerskich.
Jeśli wybieracie się z maluchem w wózku, po samej Jizerce można poruszać się bez większego problemu. Trudniej wygląda natomiast dojście z Orlego – na trasie są kamienie, miejscami jest stromo i z wózkiem byłoby po prostu niewygodnie. W takim przypadku zdecydowanie lepiej przyjechać do Jizerki od czeskiej strony.
Ile czasu przeznaczyć na Jizerkę?
Jeśli przyjeżdżacie samochodem i chcecie po prostu przejść się po osadzie, zobaczyć charakterystyczne budynki i zatrzymać się na chwilę, na samą Jizerkę warto przeznaczyć około 1–2 godzin. Więcej czasu przyda się, jeśli planujecie odwiedzić muzeum albo wybrać się na dłuższy spacer po okolicy.
Wariant pieszy z Polski to już propozycja na znacznie dłuższą wycieczkę – szczególnie jeśli zaczynacie na Polanie Jakuszyckiej.
Jizerka – czy warto?
Jizerka zdecydowanie wyróżnia się na tle innych miejsc w Górach Izerskich. Nie chodzi tutaj o jedną konkretną atrakcję, ale o całą osadę. Jej położenie blisko 900 m n.p.m., zachowaną zabudowę, historię związaną z poszukiwaniem szafirów i hutnictwem szkła oraz Bukovec, który góruje nad okolicą.
To miejsce, które można zobaczyć przy okazji dłuższej wycieczki po Górach Izerskich albo przyjechać tutaj po prostu na spacer. Jeśli więc będziecie w tej części czeskich Gór Izerskich, naszym zdaniem zdecydowanie warto zajrzeć do Jizerki.
Jeśli znalazłeś na naszym blogu poszukiwane przez Ciebie informacje, kolejną inspirację na wycieczkę, czy odpowiedź na nurtujące Ciebie pytanie, to będziemy niezwykle wdzięczni, gdy wrzucisz nam napiwek do naszej blogowej świnki skarbonki (kliknij w poniższy obrazek). Dziękujemy!!!